ทางหนีไฟในผับ เช็กอะไรตั้งแต่เดินเข้าร้าน

ทางหนีไฟในผับ ควรรู้ตั้งแต่เดินเข้าร้าน กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ระบุว่าเมื่อเกิดเพลิงไหม้ ผู้ประสบภัยมีเวลาอพยพอย่างปลอดภัยเพียง 2 นาทีแรก สิ่งที่เช็กได้ทันทีมีสามอย่าง คือทางออกอยู่ตรงไหนบ้าง ทางเดินไปถึงประตูโล่งไหม และประตูถูกล็อกหรือเปล่า

สมาคมป้องกันอัคคีภัยแห่งชาติของสหรัฐ (NFPA) แนะว่า ถ้าสัญญาณเตือนดัง หรือเห็นควันหรือไฟ ให้ออกจากอาคารทันทีอย่างเป็นระเบียบ และออกมาแล้วห้ามกลับเข้าไปในอาคารที่ไฟไหม้

ทำไมต้องรู้ทางหนีไฟในผับตั้งแต่ยังไม่เกิดเหตุ

เล่มความรู้เรื่องอัคคีภัยของ ปภ. ให้เหตุผลว่า 2 นาทีแรกไฟยังไม่ลุกลามเป็นวงกว้างและควันยังเบาบาง และระบุอีกว่าควันไฟสีดำทึบเป็นอุปสรรคต่อการมองเห็น และกระแสไฟฟ้าจะดับจนอพยพลำบาก เล่มนี้ไม่ได้พิมพ์ปีไว้ ข้อมูลกำกับไฟล์ PDF ระบุวันสร้างเป็นมิถุนายน 2561

ตัวอย่างจากสหรัฐคือไฟไหม้ไนต์คลับ The Station เมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2003 สถาบันมาตรฐานและเทคโนโลยีแห่งชาติของสหรัฐ (NIST) รายงานว่า คนราวสองในสามพยายามออกทางทางเข้าหลัก และหลายคนออกไม่ได้ ก่อนไฟไหม้ครบ 90 วินาทีเกิดการเบียดอัดที่ทางเข้าหลักจนการอพยพทางนั้นแทบหยุด เหตุครั้งนั้นมีผู้เสียชีวิต 100 คน

ในไทย ไฟไหม้ร้านอาหารโรงเบียร์ย่านลาดพร้าวเมื่อ 12 กรกฎาคม 2569 กรุงเทพธุรกิจรายงานเมื่อ 19 กรกฎาคม 2569 โดยอ้างศูนย์เอราวัณ กรุงเทพมหานคร ว่า ณ เวลา 09.00 น. ของวันนั้นมีผู้เสียชีวิตสะสม 34 ราย บาดเจ็บสะสม 77 ราย ส่วนตำรวจให้ข้อมูลในข่าวเดียวกันว่ายังรอผลตรวจพิสูจน์เรื่องสาเหตุ

เดินเข้าร้านแล้ว มองหาอะไรบ้าง

ในส่วนที่ว่าด้วยอาคารสูง เล่มของ ปภ. ให้จดจำเส้นทางไปประตูทางออกฉุกเฉินและบันไดหนีไฟที่ใกล้ที่สุดอย่างน้อย 2 เส้นทาง และตรวจสอบว่าประตูทางออกฉุกเฉินไม่ปิดล็อก เส้นทางอพยพและบันไดหนีไฟไม่มีของวางกีดขวาง

ข้อเทียบจากสหรัฐคือแผ่นคำแนะนำปี 2018 ของ NFPA สำหรับสถานที่ที่คนมารวมกันจำนวนมาก ซึ่งมีข้อ เช่น

• ก่อนเข้า ดูว่าทางเข้าหลักกว้างและเปิดออกด้านนอกหรือไม่ และนัดจุดเจอกันนอกอาคารกับคนที่มาด้วย
• เมื่อเข้าไป มองหาทางออกทุกทางทันที และเตรียมใช้ทางที่ใกล้ที่สุด ทางออกหลักอาจใช้ไม่ได้
• เช็กว่าทางเดินไม่ถูกเก้าอี้หรือเฟอร์นิเจอร์ขวาง และประตูทางออกไม่ถูกปิดกั้นหรือคล้องโซ่
• ถ้ามีทางออกไม่ถึงสองทาง หรือเส้นทางออกถูกขวาง ให้แจ้งผู้จัดการ และออกจากอาคารถ้าไม่ได้รับการแก้ไขทันที

ข้อเหล่านี้ดูได้ด้วยตา แต่ผ่านทุกข้อก็ไม่ได้แปลว่าร้านปลอดภัย

อ่านต่อได้ที่งาน Pride คนแน่น จุดเสี่ยงและทางออกที่ต้องรู้ก่อนไป และโดนมอมยาในคลับ สัญญาณเตือนและสิ่งที่ต้องทำทันที

กฎกระทรวงปี 2555 ให้สถานบริการต้องมีอะไร

กฎกระทรวงกำหนดประเภทและระบบความปลอดภัยของอาคารที่ใช้เพื่อประกอบกิจการเป็นสถานบริการ พ.ศ. 2555 ลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 30 มีนาคม 2555 บางข้อที่ผู้ใช้บริการมองเห็นได้เองมีดังนี้

กฎกระทรวงแบ่งสถานบริการเป็นหกประเภท สองประเภทมีรายการขั้นต่ำแยกไว้ คือประเภทที่พื้นที่บริการน้อยกว่า 200 ตารางเมตร กับประเภทอาคารชั้นเดียวพื้นที่บริการตั้งแต่ 200 ตารางเมตรที่ไม่มีผนังภายนอกหรือมีผนังยาวไม่ถึงครึ่งของเส้นรอบรูป ซึ่งรายการขั้นต่ำของประเภทหลังไม่มีข้อเรื่องจำนวนทางออก ประตูทางออก และป้ายความจุคน

ร้านอาหารที่เปิดแบบผับ อยู่ใต้กฎกระทรวงนี้ไหม

กฎกระทรวงนิยามสถานบริการว่าเป็นอาคารหรือส่วนของอาคารที่ใช้ประกอบกิจการเป็นสถานบริการตามกฎหมายว่าด้วยสถานบริการ

เดลินิวส์รายงานเมื่อ 17 กรกฎาคม 2569 หลังเหตุที่ลาดพร้าว ว่า ศ.ดร.อมร พิมานมาศ นายกสมาคมวิศวกรโครงสร้างแห่งประเทศไทย ให้ความเห็นว่า สถานประกอบการหลายพื้นที่มีกิจกรรมเหมือนสถานบันเทิง แต่จดทะเบียนเป็นสถานบริการไม่ได้เพราะอยู่นอกเขตที่อนุญาตให้ตั้งสถานบริการ จึงเลี่ยงไปจดทะเบียนเป็นร้านอาหาร ซึ่งมีเกณฑ์ ระบบ และมาตรฐานการป้องกันอัคคีภัยต่ำมาก และเสนอให้ขยายขอบเขตของกฎกระทรวงให้ครอบคลุมร้านอาหารที่ประกอบกิจการแบบสถานบันเทิง

บทความนี้ไม่ได้ตรวจว่าร้านใดจดทะเบียนแบบไหน ผู้เขียนแนะนำให้เช็กทางออกเองทุกร้าน

ถ้าไฟไหม้จริง ปภ. ให้ทำอะไร

ข้อต่อไปนี้ย่อจากเล่มของ ปภ. เล่มเดียวกัน

• ตั้งสติ ไม่ตื่นตระหนก และประเมินสถานการณ์เบื้องต้น
• เพลิงไหม้เล็กน้อย ให้ใช้ถังดับเพลิงพร้อมโทรแจ้งเจ้าหน้าที่ เพลิงไหม้รุนแรง ให้ตะโกนบอกหรือกดสัญญาณเตือนเพลิงไหม้ พร้อมอพยพออกจากพื้นที่ แล้วจึงโทรแจ้งเจ้าหน้าที่
• ใช้ผ้าชุบน้ำปิดจมูกและปาก และหมอบคลานต่ำ เพราะอากาศบริสุทธิ์อยู่เหนือพื้นไม่เกิน 1 ฟุต
• ห้ามใช้ลิฟต์ ไม่เข้าไปอยู่ในห้องน้ำ และไม่เข้าไปในจุดอับของอาคาร เช่น ห้องใต้ดิน
• ออกมาแล้วห้ามกลับเข้าไปในอาคารที่ไฟไหม้
• ถ้าไฟติดเสื้อผ้า ให้รีบถอดเสื้อผ้า หรือนอนราบกับพื้นแล้วกลิ้งตัวไปมา ห้ามวิ่ง

ผู้เขียนแนะนำว่าลูกค้าในร้านไม่ควรรอประเมินขนาดของไฟ ให้ออกจากอาคารทันทีตามคำแนะนำของ NFPA ของสหรัฐข้างต้น

รายการหมายเลขท้ายเล่มเดียวกัน (ไฟล์ปี 2561) มี 199 สำหรับแจ้งไฟไหม้และดับเพลิง และ 1784 ของ ปภ. กรุงเทพธุรกิจรายงานเมื่อ 16 กรกฎาคม 2569 ว่า ปภ. แนะนำ 10 วิธีเอาตัวรอดจากไฟไหม้ ซึ่งมีข้อให้โทร 199 ด้วย

ถ้ามีคนสำลักควันหรือถูกไฟลวก ผู้เขียนแนะนำให้พาไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด หรือโทร 1669 ซึ่งสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติระบุว่าเป็นเบอร์สำหรับเจ็บป่วยฉุกเฉิน (เปิดอ่านหมายเลขทั้งสาม 7 ตุลาคม 2569)

คำถามที่พบบ่อย

หนีเข้าห้องน้ำแล้วเปิดน้ำ ช่วยได้ไหม

ปภ. ให้ไม่เข้าไปอยู่ในห้องน้ำ เพราะปริมาณน้ำไม่เพียงพอต่อการดับไฟ และอาจถูกไฟคลอกเสียชีวิตได้

ร้านอยู่ชั้นบนของอาคาร ใช้ลิฟต์ลงได้ไหม

ปภ. ห้ามใช้ลิฟต์ในการอพยพหนีไฟ เพราะเมื่อเกิดเพลิงไหม้ไฟฟ้าจะดับ ทำให้ติดค้างในลิฟต์ และให้ใช้บันไดหนีไฟ

ป้ายแสดงความจุคนบอกอะไร

กฎกระทรวงปี 2555 นิยามความจุคนว่าเป็นจำนวนผู้ใช้บริการมากที่สุดที่ใช้พื้นที่บริการของสถานบริการได้

เห็นประตูหนีไฟถูกล็อกหรือมีของขวาง ทำอย่างไร

NFPA ของสหรัฐแนะให้แจ้งผู้จัดการ และออกจากอาคารถ้าไม่ได้รับการแก้ไขทันที ส่วนกฎกระทรวงปี 2555 ให้อำนาจเจ้าพนักงานท้องถิ่นสั่งแก้ไขสถานบริการที่ไม่ปลอดภัยจากอัคคีภัย หลังออกมาแล้ว ผู้เขียนแนะนำให้แจ้งสำนักงานเขตหรือเทศบาลของพื้นที่นั้น

พลุไฟบนเวทีในร้าน ควรกังวลไหม

NFPA ของสหรัฐนับพลุไฟเป็นแหล่งไฟอย่างหนึ่งที่อาจทำให้รู้สึกไม่ปลอดภัย ให้ถามผู้จัดการในข้อที่กังวล และออกจากอาคารทันทีถ้าไม่รู้สึกปลอดภัย ส่วน NIST ของสหรัฐรายงานว่าไฟที่ไนต์คลับ The Station เมื่อปี 2003 เริ่มจากพลุไฟ

สรุป

ปภ. ระบุว่าเมื่อเกิดเพลิงไหม้มีเวลาอพยพอย่างปลอดภัยเพียง 2 นาทีแรก ข้อที่เช็กได้ตั้งแต่เดินเข้าร้านคือทางออก ทางเดิน และประตู ซึ่งไม่ได้รับรองว่าร้านปลอดภัย กฎกระทรวงปี 2555 ใช้กับสถานบริการ และรายการขั้นต่ำของบางประเภทต่างออกไป ถ้าสัญญาณเตือนดังหรือเห็นควันหรือไฟ NFPA ของสหรัฐให้ออกจากอาคารทันที และ ปภ. ให้ไม่ใช้ลิฟต์ ไม่เข้าห้องน้ำ และไม่กลับเข้าไปอีก

ถ้ากำลังเลือกร้าน Quicky ซึ่งเป็นบริการในเครือเดียวกับเว็บนี้ มีบทความแนะนำเกย์บาร์และผับเกย์ในกรุงเทพฯ ซึ่งเป็นรายการแนะนำร้าน ไม่ได้พูดถึงทางหนีไฟ

แหล่งอ้างอิง

• กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย — อัคคีภัย ภัยใกล้ตัวป้องกันได้ ต้องใส่ใจไม่ประมาท
• กฎกระทรวงกำหนดประเภทและระบบความปลอดภัยของอาคารที่ใช้เพื่อประกอบกิจการเป็นสถานบริการ พ.ศ. 2555 สำเนาบนเว็บของสมาคมสถาปนิกสยามฯ
• กรุงเทพธุรกิจ — อัปเดตไฟไหม้โรงเบียร์ ณ ลาดพร้าว (19 กรกฎาคม 2569)
• กรุงเทพธุรกิจ — 10 วิธีเอาตัวรอดจากเหตุเพลิงไหม้ (16 กรกฎาคม 2569)
• เดลินิวส์ — จี้แก้ก.ม.อุดช่องโหว่ผับนอกโซนนิ่ง (17 กรกฎาคม 2569)
• NFPA — Safety in Places of Public Assembly (2018)
• NIST — Key Findings, The Station Nightclub Fire
• สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ