โดนมอมยาในคลับ สัญญาณเตือนและสิ่งที่ต้องทำทันที

ถ้าสงสัยว่ากำลังโดนมอมยาในคลับ ให้หยุดดื่มแก้วนั้นทันที บอกเพื่อนที่ไว้ใจหรือพนักงานร้าน แล้วขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ถ้าอาการแย่ลง อย่ารอดูอาการคนเดียว เพราะสารบางชนิดทำให้สับสนจนตัดสินใจเองไม่ได้ในไม่กี่นาที

ถ้าอ่านแค่บรรทัดเดียว ให้จำว่า "เมาผิดปกติเร็วเกินกว่าที่ดื่มไป" คือสัญญาณให้ขอความช่วยเหลือทันที ไม่ใช่สัญญาณให้ทนจนถึงเช้า

โดนมอมยาในคลับ สังเกตจากอะไรได้บ้าง

คำแนะนำเรื่องการถูกผสมสารในเครื่องดื่ม (spiking) ของรัฐบาลอังกฤษ ระบุสัญญาณที่ควรสังเกตทั้งในตัวเองและคนที่ไปด้วย ได้แก่ สับสนงงว่าอยู่ที่ไหน คลื่นไส้อาเจียน เห็นภาพหลอนและหวาดระแวง ทรงตัวและมองเห็นแย่ลง และความจำขาดเป็นช่วง

จุดที่คนมักพลาดคือคิดว่าเป็นอาการเมาธรรมดา สิ่งที่ต่างกันคือความเร็วและสัดส่วน ถ้าดื่มไปแค่หนึ่งถึงสองแก้วแต่มึนจนเดินไม่ตรง ควรบอกคนอื่นไว้ก่อน

ข้อมูลสุขภาพของรัฐวิกตอเรีย ออสเตรเลีย อธิบายว่าการผสมสารในเครื่องดื่มคือการใส่แอลกอฮอล์หรือยาโดยเจ้าของแก้วไม่รู้และไม่ได้อนุญาต ครอบคลุมทั้งการเติมเหล้าลงในเครื่องดื่มที่ไม่มีแอลกอฮอล์ การเพิ่มความเข้มกว่าที่สั่ง และการใส่ยา เช่น ยานอนหลับกลุ่มเบนโซไดอะซีปีน หรือสารจีเอชบี (GHB) และระบุว่าสิ่งที่ถูกใช้ผสมบ่อยที่สุดคือแอลกอฮอล์

เรื่องนี้เกิดกับใครก็ได้ และไม่ใช่ความผิดของคนที่ถูกกระทำ

คำแนะนำของรัฐบาลอังกฤษเขียนตรง ๆ ว่าการถูกผสมสารในเครื่องดื่มเป็นอาชญากรรม คนที่เจอเรื่องนี้ไม่ควรรู้สึกอายที่จะแจ้ง เพราะไม่ใช่ความผิดของเขา และเกิดขึ้นได้กับทุกคนไม่ว่าหญิงหรือชาย

หน้าเดียวกันยังระบุว่า คุณมีสิทธิตัดสินใจว่าอะไรจะเข้าสู่ร่างกายของคุณ ไม่ควรต้องเปลี่ยนพฤติกรรมตัวเองเพื่อหลบเรื่องนี้ และไม่ควรต้องเลิกไปบาร์หรือคลับ หน้าที่ป้องกันจึงไม่ได้อยู่ที่คนเที่ยวฝ่ายเดียว

ฝั่งงานวิจัย รายงานจากโรงพยาบาลที่ดูแลผู้ถูกล่วงละเมิดทางเพศในบาร์เซโลนา ประเทศสเปน ทบทวนเคสย้อนหลังปี 2018 ถึง 2022 จำนวน 682 ราย พบว่าเหตุเกิดที่บ้านมากที่สุด 42 เปอร์เซ็นต์ พื้นที่สาธารณะ 23 เปอร์เซ็นต์ และสถานบันเทิงยามค่ำคืน 15 เปอร์เซ็นต์ สารที่เจอบ่อยที่สุดคือแอลกอฮอล์ 55 เปอร์เซ็นต์

ต้องอ่านตัวเลขชุดนี้ให้ตรงฐาน เพราะ 682 รายนับรวมทุกกรณีที่มีสารเข้ามาเกี่ยวข้อง รวมถึงกรณีที่ผู้เสียหายดื่มหรือใช้สารเอง ไม่ใช่เฉพาะกรณีถูกผสมสารโดยไม่รู้ตัว ส่วนกรณีถูกผสมสารโดยไม่รู้ตัว รายงานระบุไว้ที่ 17 เปอร์เซ็นต์ในปี 2022

ตัวเลขชุดนี้มาจากบทคัดย่อการประชุมวิชาการ ไม่ใช่รายงานฉบับเต็ม และมาจากโรงพยาบาลแห่งเดียวในสเปน ไม่ใช่สถิติของไทย ซึ่งยังไม่มีข้อมูลที่เทียบกันได้ตรง ๆ แต่ภาพรวมที่ใช้ได้คือเรื่องนี้ไม่ได้เกิดแค่ในคลับ

รู้สึกผิดปกติกลางงาน ทำอะไรก่อนใน 10 นาทีแรก

1. วางแก้วลงและไม่ดื่มต่อ ถ้าทำได้ให้เก็บแก้วนั้นไว้ อย่าให้พนักงานเก็บไปล้าง
2. บอกเพื่อนที่ไว้ใจ หรือเดินไปหาพนักงานบาร์กับ รปภ. แล้วบอกตรง ๆ ว่ารู้สึกผิดปกติและต้องการความช่วยเหลือ
3. ย้ายไปจุดที่มีแสงสว่างและมีคนของร้านอยู่ด้วย ไม่ออกไปนอกร้านลำพัง
4. ถ้าอาการแย่ลง ง่วงผิดปกติ อาเจียน หรือเห็นภาพหลอน ให้ขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันที ในไทยโทรสายด่วนเจ็บป่วยฉุกเฉิน 1669 ของสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ
5. อย่ากลับบ้านกับคนที่เพิ่งรู้จักในคืนนั้น ให้เพื่อนหรือคนในครอบครัวมารับ และบอกให้คนอื่นรู้ว่าคุณไปกับใคร

แปลว่าอะไรสำหรับคุณ เป้าหมายของ 10 นาทีแรกไม่ใช่การพิสูจน์ว่าโดนอะไรมา แต่คือการอยู่ในที่ที่มีคนช่วยได้ก่อนจะสื่อสารเองไม่ไหว

เพื่อนเริ่มไม่ไหว ช่วยอย่างไรให้ถูกวิธี

คำแนะนำของรัฐบาลอังกฤษระบุว่าคนที่ถูกผสมสารอาจป่วยหนักจนตัดสินใจแทนตัวเองไม่ได้ คนที่ไปด้วยจึงต้องช่วยพาเข้าสู่การรักษาหากเขาต้องการ และถ้าอยู่ในร้านให้ขอให้พนักงานช่วย เพราะแหล่งเดียวกันระบุว่าพนักงานอาจช่วยให้เพื่อนของคุณเข้าถึงการรักษาได้

หลักคิดเดียวกันนี้ใช้ได้กับงานที่จัดกันเองที่บ้าน ทั้งการดูแลแก้วของตัวเองและการมีคนคอยสังเกตอาการของเพื่อน

แจ้งความและการตรวจพิสูจน์ ทำได้แค่ไหน

คำแนะนำของรัฐบาลอังกฤษอธิบายว่าควรแจ้งตำรวจให้เร็วที่สุด เพราะยาบางชนิดออกจากร่างกายภายในไม่ถึง 12 ชั่วโมง การตรวจอาจเก็บปัสสาวะซึ่งไม่ต้องเจ็บตัว และตรวจหาสารได้มากกว่าร้อยชนิด

หน้าเดียวกันระบุว่าสารบางชนิดอยู่ในร่างกายนานกว่านั้น ตำรวจจึงอาจเก็บตัวอย่างได้ถึง 7 วันหลังเกิดเหตุ และผลตรวจจะทราบภายใน 3 สัปดาห์

ขั้นตอนเหล่านี้เป็นระบบของอังกฤษ ไทยยังไม่มีแนวปฏิบัติสาธารณะฉบับเดียวกันให้อ้างอิง สิ่งที่ทำได้จริงคือไปโรงพยาบาลให้เร็วที่สุด เล่าให้ทีมแพทย์ฟังตามจริง และแจ้งตำรวจในพื้นที่เพื่อให้มีบันทึกไว้

หลังคืนนั้น เรื่องสุขภาพทางเพศที่ไม่ควรข้าม

ถ้าความจำขาดหายและไม่แน่ใจว่าเกิดอะไรขึ้น ให้ประเมินเรื่องสุขภาพทางเพศไปพร้อมกัน ศูนย์ดูแลผู้ถูกล่วงละเมิดทางเพศในอังกฤษให้บริการทั้งการดูแลภาวะวิกฤต การเก็บหลักฐาน และการตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

ในแง่เอชไอวี ข้อมูลของ HIV.gov ระบุว่ายาป้องกันหลังสัมผัสเชื้อหรือ PEP (เพ็พ) ต้องเริ่มภายใน 72 ชั่วโมงหลังเหตุการณ์ ถ้าเลยจากนั้นจะไม่ได้ผล และเมื่อได้รับยาแล้วต้องกินทุกวันจนครบ 28 วัน โดยนับกรณีถูกล่วงละเมิดทางเพศเป็นหนึ่งในสถานการณ์ที่ PEP อาจเหมาะสม

แปลว่าอะไรสำหรับคุณ ถ้าคืนนั้นมีช่วงที่จำไม่ได้เลย เวลาคือเรื่องสำคัญ ควรไปโรงพยาบาลหรือคลินิกให้เร็วที่สุด เพื่อให้บุคลากรประเมินว่าควรใช้ PEP หรือตรวจอะไรเพิ่ม

ร้านและคนจัดงานช่วยลดเรื่องนี้ได้อย่างไร

กระทรวงมหาดไทยของอังกฤษออกคำแนะนำสำหรับร้านและผู้จัดเทศกาลว่า ถ้ามีคนถูกผสมสารในร้าน พนักงานควรดูว่าต้องการความช่วยเหลือทางการแพทย์หรือไม่และจัดหาให้ ตามหาเพื่อนของเขา หาพื้นที่ปลอดภัยห่างจากฝูงชน ช่วยให้กลับบ้านปลอดภัย แจ้งตำรวจถ้ายังไม่มีใครแจ้ง และเก็บหลักฐานทั้งแก้ว ภาชนะ และภาพจากกล้องวงจรปิด

มาตรการเชิงป้องกันที่แนะนำ ได้แก่ เก็บแก้วที่ไม่มีเจ้าของออกจากโต๊ะ ไม่จัดโปรโมชันที่กระตุ้นให้ดื่มเร็ว สังเกตคำสั่งเครื่องดื่มที่ผิดปกติ และมีจุกปิดขวดหรือฝาครอบแก้วไว้ให้คนที่ต้องการ ส่วนงานเทศกาลใหญ่ แนะนำให้อบรมทีมบาร์ มีทีมแพทย์และทีมดูแลสวัสดิภาพพร้อมแผนรับมือชัดเจน และทำงานร่วมกับตำรวจท้องที่

ถ้าวางแผนไปงานใหญ่ อ่าน Pride safety เคล็ดลับความปลอดภัยสำหรับนักท่องเที่ยว ประกอบได้ และถ้ายังไม่คุ้นว่าย่านไหนมีร้านสไตล์ไหน มีคู่มือ รวมบาร์และคลับเกย์ในกรุงเทพของ Quicky ซึ่งเป็นแอปหาคู่ในเครือเดียวกับเรา ที่แยกร้านสายชิลกับสายแดนซ์ พร้อมตารางเทียบทำเลและแนวเพลง

คำถามที่พบบ่อย

ชุดตรวจเครื่องดื่มออนไลน์ใช้แทนการไปโรงพยาบาลได้ไหม

ไม่ได้ คำแนะนำของรัฐบาลอังกฤษระบุว่าอย่าพึ่งพาชุดตรวจด้วยตัวเอง เพราะอาจไม่แม่นพอและทำให้หลักฐานในคดีอ่อนลง

เมาธรรมดากับการถูกผสมสาร ดูต่างกันอย่างไร

ไม่มีเส้นแบ่งที่ชัดพอจะฟันธงเองในคืนนั้น สัญญาณที่ใช้ได้คืออาการไม่สมดุลกับปริมาณที่ดื่ม มาเร็วผิดปกติ หรือมีภาพหลอนและความจำขาดเป็นช่วง

ถ้าคืนนั้นดื่มหนักอยู่แล้ว จะขอความช่วยเหลือได้ไหม

การเข้าถึงการรักษาควรมาก่อนเสมอ และบุคลากรต้องการข้อมูลตามจริงเพื่อดูแลให้ถูก ส่วนกฎหมายแต่ละประเทศต่างกัน คำแนะนำของอังกฤษระบุว่าการมีสารผิดกฎหมายในร่างกายไม่ใช่ความผิดในตัวมันเอง ยกเว้นกรณีขับรถ ของไทยยังไม่มีเอกสารสาธารณะที่ระบุแบบเดียวกัน

ไปเที่ยวคนเดียวบ่อย ต้องเลิกเที่ยวไหม

ไม่จำเป็น คำแนะนำของรัฐบาลอังกฤษระบุชัดว่าคุณไม่ควรต้องเลิกไปบาร์หรือคลับเพื่อหลบเรื่องนี้ สิ่งที่ช่วยได้คือบอกให้ใครสักคนรู้แผนของคืนนั้น และเลือกร้านที่มีทีมงานพร้อมช่วย เช่นแนวทางใน 5 คลับเกย์ยอดนิยม เที่ยวไหนดี สนุกแบบปลอดภัย

สรุป

การถูกผสมสารในเครื่องดื่มเป็นอาชญากรรมที่เกิดกับใครก็ได้ และสิ่งที่ถูกใช้บ่อยที่สุดคือแอลกอฮอล์ สัญญาณที่ต้องจับให้ทันคือความมึนที่มาเร็วเกินปริมาณที่ดื่ม ความจำขาดเป็นช่วง หรือทรงตัวไม่อยู่ สิ่งที่ทำได้คือหยุดดื่มแก้วนั้น บอกคนที่ไว้ใจหรือพนักงานร้าน อยู่ในที่ที่มีคนช่วยได้ และขอความช่วยเหลือทางการแพทย์เมื่ออาการแย่ลง

คืนที่สนุกกับคืนที่ปลอดภัยไม่ใช่คนละเรื่องกัน ถ้ามีคำถามค้างใจหลังคืนไหน การเดินไปปรึกษาหรือขอตรวจสุขภาพทางเพศเป็นเรื่องธรรมดาที่ทำได้ โดยไม่ต้องอธิบายว่าคืนนั้นไปทำอะไรมา

แหล่งอ้างอิง

• GOV.UK — Spiking: advice and support
• GOV.UK (Home Office) — Spiking: information for venues and festival organisers
• Better Health Channel, Victoria — Drink spiking
• European Journal of Public Health (PMC) — Drug-facilitated sexual assault in Barcelona, 2018-2022
• HIV.gov — Post-Exposure Prophylaxis (PEP)
• สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ — สายด่วนเจ็บป่วยฉุกเฉิน 1669