ถ่ายรูปในงาน Pride แล้วติดคนอื่นมาด้วย ไม่ได้ผิดกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลไปทุกกรณี คู่มือฉบับประชาชนของสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ฉบับ 23 มิถุนายน 2565 ตอบว่าทำได้และโพสต์ได้ภายใต้เงื่อนไข เราเห็นว่าข้อที่ต้องคิดมากที่สุดในงาน Pride คือต้องไม่ก่อความเสียหายแก่คนในภาพ เพราะไม่ใช่ทุกคนที่มางานจะเปิดตัวกับที่บ้านหรือที่ทำงานแล้ว

ภาพผู้ชายถ่ายรูปเพื่อนในงาน Pride พร้อมข้อความเตือนให้เคารพความเป็นส่วนตัวและไม่ก่อความเสียหายแก่คนที่ติดในภาพ

ถ่ายรูปในงาน Pride ติดคนอื่น คู่มือ PDPA ตอบว่าอย่างไร

กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หรือ PDPA มีคู่มือฉบับประชาชนที่สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลจัดทำเอง ในเล่มมีหัวข้อชื่อ 4 เรื่องไม่จริงเกี่ยวกับ PDPA ซึ่งสองข้อแรกว่าด้วยการถ่ายรูปและการโพสต์รูปโดยตรง

คำตอบในคู่มือ PDPA สำหรับประชาชน ฉบับ 23 มิถุนายน 2565
คำถามในคู่มือ	คำตอบ	เงื่อนไขที่คู่มือกำกับไว้
ถ่ายรูปหรือคลิปติดคนอื่นโดยเจ้าตัวไม่ยินยอม	ทำได้ ถ้าครบเงื่อนไข	ผู้ถ่ายไม่เจตนา ไม่ก่อความเสียหายกับผู้ถูกถ่าย และใช้เพื่อวัตถุประสงค์ส่วนตัว
นำรูปหรือคลิปที่ติดคนอื่นไปโพสต์ในโซเชียลมีเดียโดยเขาไม่ยินยอม	โพสต์ได้ ถ้าครบเงื่อนไข	ใช้เพื่อวัตถุประสงค์ส่วนตัว ไม่ใช้แสวงหากำไรทางการค้า และไม่ก่อความเสียหายต่อเจ้าของข้อมูล

คู่มือกำกับไว้ด้วยว่าคำตอบเหล่านี้อาจเปลี่ยนแปลงตามข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นเป็นกรณี ๆ ไป และอีกตอนหนึ่งอธิบายหลักกว้างว่า การเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อประโยชน์ส่วนตัวหรือกิจกรรมในครอบครัวได้รับการยกเว้น ไม่ต้องปฏิบัติตามกฎหมายฉบับนี้

คู่มือตอบในกรอบของ PDPA เท่านั้น ไม่ได้ตอบว่ากฎหมายอื่นว่าอย่างไร และเราไม่ใช่นักกฎหมาย ถ้ามีข้อพิพาทจริงควรปรึกษาผู้ให้คำปรึกษาทางกฎหมาย

ทำไมรูปใบเดียวจากงานจึงเป็นเรื่องใหญ่ของบางคน

รูปจากงาน Pride บอกคนดูได้ว่าใครไปงานนี้ และคนดูอาจตีความต่อเอง

ตัวเลขชุดหนึ่งมาจากรายงานของโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP) ปี 2019 ซึ่งสำรวจออนไลน์กับผู้มีความหลากหลายทางเพศในไทย 1,349 คน โดยเริ่มเก็บข้อมูลเมื่อมกราคม 2018 (พ.ศ. 2561) ในกลุ่มนี้มีร้อยละ 44.7 ที่เคยเปิดเผยตัวตนกับพ่อ ร้อยละ 59.8 กับแม่ และร้อยละ 63.7 กับเพื่อนร่วมงาน ถ้าดูเฉพาะชายรักชาย ร้อยละ 61.0 เคยบอกคนในครอบครัวอย่างน้อยหนึ่งคน

ผู้จัดทำรายงานบอกข้อจำกัดไว้เองว่า ผู้ตอบถูกชวนต่อ ๆ กันมาและตอบผ่านออนไลน์ ผลจึงนำไปใช้กับผู้มีความหลากหลายทางเพศทั้งประเทศไม่ได้ สิ่งที่ตัวเลขบอกได้คือ ในกลุ่มที่สำรวจ มีคนไม่น้อยที่ยังไม่เคยบอกพ่อหรือเพื่อนร่วมงาน

คู่มือ PDPA จัดข้อมูลเรื่องพฤติกรรมทางเพศไว้ในกลุ่มข้อมูลส่วนบุคคลอ่อนไหว ซึ่งคู่มืออธิบายว่าอาจถูกใช้ในการเลือกปฏิบัติอย่างไม่เป็นธรรมต่อเจ้าของข้อมูลได้ แต่คู่มือไม่ได้บอกว่ารูปจากงาน Pride นับเป็นข้อมูลกลุ่มนี้หรือไม่ ส่วนเว็บไซต์ข่าวถ่ายภาพ Digital Camera World เขียนเมื่อ 28 มิถุนายน 2022 ว่า คนคนหนึ่งอาจถูกเปิดเผยตัวตนโดยไม่ตั้งใจ ถ้ารูปที่เขาอยู่ในงานถูกเผยแพร่โดยที่เขาไม่รู้หรือไม่เห็นชอบ

กติกาเรื่องกล้องในงาน Pride มีตัวอย่างแบบไหน

ตัวอย่างที่เปิดอ่านได้คือประกาศของ Congleton Pride งานไพรด์ระดับเมืองที่ใช้เว็บไซต์โดเมนสหราชอาณาจักร ประกาศแจ้งว่างานอาจถูกถ่ายทำและถ่ายภาพโดยช่างภาพอาชีพ นักข่าว และคนทั่วไป ผู้เข้าร่วมถือว่ายินยอมให้ใช้ภาพของตนจากการบันทึกงาน แต่ทีมงานจะถามก่อนถ่ายภาพระยะใกล้หรือภาพเดี่ยว ใครไม่อยากปรากฏให้บอกได้ ส่วนภาพมุมกว้างหรือภาพฝูงชนอาจติดทุกคน รวมถึงเด็ก

Digital Camera World รายงานว่างาน Pride ที่เมืองโทรอนโตของแคนาดาปี 2022 ติดป้ายเตือนผู้ร่วมงานว่ากำลังสละความยินยอมเรื่องการถูกถ่ายภาพและวิดีโอ แล้วมีผู้ร่วมงานไม่พอใจ

ฝั่งสื่อ เครือข่ายนักข่าวนานาชาติ IJNet เผยแพร่คำแนะนำการทำข่าวงาน Pride ในรัฐของสหรัฐที่มีกฎหมายต่อต้านคนหลากหลายทางเพศ เมื่อ 21 มิถุนายน 2023 ว่านักข่าวควรขออนุญาตก่อนถ่ายภาพระยะใกล้หรือภาพที่ระบุตัวบุคคลได้ โดยเฉพาะกับพ่อแม่ของผู้เยาว์

ก่อนกดชัตเตอร์และก่อนกดโพสต์ ทำอะไรได้บ้าง

ข้อต่อไปนี้เป็นข้อเสนอของเรา ไม่ใช่ข้อกฎหมาย ข้อแรกมาจากสิ่งที่ Digital Camera World เรียกว่ามารยาททั่วไปของคนถือกล้อง

แนะนำตัวและถามก่อนถ่าย หรืออย่างน้อยถ่ายแล้วเปิดให้ดู เพื่อขอความยินยอมหรือลบทิ้ง
แยกภาพฝูงชนมุมกว้างออกจากภาพที่เห็นหน้าคนแปลกหน้าชัดเต็มเฟรม
ถามอีกครั้งก่อนโพสต์และก่อนแท็กชื่อ เพราะยอมให้ถ่ายไม่ได้แปลว่ายอมให้ลงโซเชียล
รูปที่ติดคนซึ่งไม่ได้ถาม ให้ครอป เบลอ หรือเลือกรูปที่เห็นแต่ด้านหลัง
มีคนขอให้ลบก็ลบ ไม่ต้องให้เขาอธิบายเหตุผล

ประโยคตัวอย่างที่เราเรียบเรียงเอง เช่น “ขอถ่ายรูปได้ไหมครับ ถ่ายแล้วเปิดให้ดู ไม่ชอบลบได้เลย” เรื่องเตรียมตัวด้านอื่นอ่านต่อได้ที่เตรียมตัวไป Pride วิธีสร้างความทรงจำดี ๆ และพบเพื่อนใหม่ในงาน และงาน Pride คนแน่น จุดเสี่ยงและทางออกที่ต้องรู้ก่อนไป

เจอรูปตัวเองที่ไม่อยากให้เผยแพร่ ทำอย่างไรได้บ้าง

ทางแรกที่ลองได้คือบอกเจ้าของโพสต์ตรง ๆ ว่าขอให้ลบหรือเอาแท็กออก ไม่จำเป็นต้องบอกเหตุผล ถ้าไม่ได้ผล ลองดูช่องทางรายงานเนื้อหาของแพลตฟอร์มนั้น และเก็บภาพหน้าจอกับลิงก์ไว้ก่อน ทั้งหมดนี้เป็นข้อเสนอเชิงปฏิบัติของเรา

ถ้าผู้ใช้รูปเป็นองค์กรหรือธุรกิจ เรื่องอาจต่างออกไป คู่มือ PDPA อธิบายว่าผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลคือบุคคลหรือนิติบุคคลที่มีอำนาจตัดสินใจเกี่ยวกับการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล และหน้าที่ส่วนใหญ่ตามกฎหมายนี้เป็นของผู้ควบคุมข้อมูล เจ้าของข้อมูลมีสิทธิยื่นคำร้องขอให้ลบข้อมูลตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด และร้องเรียนต่อคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญได้เมื่อมีการฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย

กรณีของคุณเข้าเงื่อนไขหรือไม่ คู่มือไม่ได้ตอบแทนให้ ต้องให้สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลหรือผู้ให้คำปรึกษาทางกฎหมายดูข้อเท็จจริง

คำถามที่พบบ่อย

รูปหมู่กับเพื่อนมีคนแปลกหน้าติดด้านหลัง ต้องลบไหม

คู่มือ PDPA สำหรับประชาชนตอบว่าถ่ายติดคนอื่นโดยไม่เจตนาทำได้ ถ้าไม่ก่อความเสียหายกับเขาและใช้เพื่อวัตถุประสงค์ส่วนตัว แต่ถ้าเห็นหน้าเขาชัดและจะโพสต์ เราแนะนำให้ครอปหรือเบลอ และลบเมื่อเจ้าตัวขอ

เพจหรือช่างภาพที่ขายรูปจากงาน ใช้เงื่อนไขเดียวกันไหม

คำตอบในคู่มือ PDPA ผูกกับการใช้เพื่อวัตถุประสงค์ส่วนตัว และข้อเรื่องการโพสต์ระบุว่าไม่ใช้แสวงหากำไรทางการค้า การใช้เชิงพาณิชย์จึงอยู่นอกคำตอบสองข้อนั้น ควรถามผู้ให้คำปรึกษาทางกฎหมาย

ป้ายหน้างานบอกว่าเข้างานถือว่ายินยอมให้ถ่าย ยังขอไม่ให้ถ่ายได้ไหม

ขึ้นกับกติกาของแต่ละงาน ตัวอย่างจากต่างประเทศคือประกาศของ Congleton Pride ซึ่งบอกว่าทีมงานจะถามก่อนถ่ายภาพระยะใกล้ และใครไม่อยากปรากฏให้บอกได้ แต่ภาพฝูงชนอาจติดทุกคน จึงควรอ่านประกาศของงานที่จะไปก่อน

ถ่ายรูปเด็กหรือเยาวชนในงานได้ไหม

คำแนะนำสำหรับนักข่าวในสหรัฐที่ IJNet เผยแพร่ ให้ขออนุญาตก่อนถ่ายภาพระยะใกล้หรือภาพที่ระบุตัวได้ โดยเฉพาะกับพ่อแม่ของผู้เยาว์ เราเห็นว่าคนทั่วไปใช้หลักเดียวกันได้ คือถามผู้ปกครองก่อน

ไม่อยากอยู่ในรูปของใครเลย ยังไปงานได้ไหม

ไปได้ แต่ไม่มีวิธีไหนกันได้ทั้งหมด เพราะในงานมีทั้งช่างภาพ สื่อ และกล้องมือถือของผู้ร่วมงาน ข้อเสนอของเราคือบอกเพื่อนที่ไปด้วยว่าไม่ลงรูป และถามผู้จัดงานเรื่องกติกาการถ่ายภาพ

สรุป

คู่มือ PDPA สำหรับประชาชน ฉบับ 23 มิถุนายน 2565 ตอบว่าการถ่ายติดคนอื่นโดยไม่เจตนา และการโพสต์รูปที่ติดคนอื่น ทำได้ถ้าใช้เพื่อวัตถุประสงค์ส่วนตัวและไม่ก่อความเสียหายแก่คนในภาพ โดยการโพสต์ต้องไม่ใช้แสวงหากำไรทางการค้าด้วย และคู่มือกำกับว่าคำตอบอาจเปลี่ยนตามข้อเท็จจริงเป็นกรณี ๆ ไป ในงาน Pride เราเห็นว่าความเสียหายที่ต้องคิดถึงก่อนคือการทำให้ใครถูกเปิดตัวโดยไม่ได้เลือก จึงควรถามก่อนถ่ายภาพระยะใกล้ ถามอีกครั้งก่อนโพสต์หรือแท็ก และลบเมื่อถูกขอ

ถ้าอยากดูว่าแต่ละเมืองจัดงานแบบไหน มีหน้ารวมอีเวนต์ Pride Month ไทย 2026 ของ Quicky ซึ่งเป็นบริการในเครือเดียวกับเว็บนี้ งานช่วง Pride Month ปี 2026 ผ่านไปแล้ว จึงใช้ดูภาพรวมสำหรับวางแผนปีถัดไป

ถ่ายรูปในงาน Pride ติดคนอื่น โพสต์ได้ไหม